ÇEKME KALIPLARI

[Hale]

ÇEKME İŞLEMLERİ BELİRLİ BİR ÇEŞİT BİÇİMLENDİRME İŞLEMİDİR .

Biçimlendirme, esas anlamda kullanıldığı zaman genellikle kesmeden yapılan basma işlemlerini ifade eder, Büyük ve önemli bir gurup biçimlendirme işleminden meydana gelen çekme işlemleri bu esas sınıflandırma ile ilgili olan biçimlendirme işlemleri bu esas sınıflandırma ile ilgili olan biçimlendirme işlemleri arasında önemli bir yer tutar.

Farklı tip biçimlendirme işlemlerini birbirinden ayıran özellikler. Şekil 1de açık olarak görülmektedir. Çekme işlemlerini diğer biçimlendirme işlemlerinden ayıran husus çekilerek üretilen parçaların yan yüzeylerinin genellikle kesiksiz olarak devam etmesi veya sürekli olmasıdır. Çekme işlemi uygulanan bir metal parça üzerinde bütün biçimi boyunca devam eden bir plastik akma meydana gelir.

Pratik olarak diyebiliriz ki çekilerek üretilmiş parçaların kullanılmasını gerektiren uygulamalar gerçekten sınırsızdır. Çekilmiş parçaların ev eşyasından feza gemilere kadar uzanan geniş bir kullanım alanına yayılması , bunların üretim alanlarını da çok genişletmiştir. Çekilerek üretilen parçaların büyüklükleri ise küçücük gözlerden çok büyük banyo küvetlerine hatta daha büyük eşyalara kadar uzanmaktadır. Çekilmiş parçalar şekil , ölçü ve biçim bakımından çok çeşitli olarak yapılırlar.

TEMEL ÇEKME TERİMLERİ
Belirli bazı terimler, özellikle sadece çekme işlemleri ve çekme kalıpları ile ilgilidir. Bu terimler kalıp ile ilgilene kimseler tarafından belli bir seviyede anlaşılması gereklidir. Bu terimler şöyle tanımlanmaktadır.

ÇEKME: Düz levha halindeki malzemelerden dikişsiz kab ve parçalarının biçimlendirmek sureti ile üretildiği işlemlerdir.

TEKRAR ÇEKME: Daha önce belli bir ölçüde çekilmiş olan bir kalıbın veya parçanın, derinliği artırmak ve kesit ölçülerini küçültmek için tekrar yapılan bir çekme işlemidir.

ÇEKİLMİŞ PARÇA : Çekilerek son şeklini almış veya ikinci bir işleme hazırlanmış herhangi bir iş parçasıdır.

SIĞ ÇEKİLMİŞ PARÇA : Sadece tek bir çekme işlemini gerektiren ve tek işlemle çekilen bir iş parçasıdır.

DERİN ÇEKİLMİŞ PARÇA : Bir veya daha çok tekrar çekilmeyi gerektiren ve tekrar çekme işlemleri ile elde edilen iş parçasıdır.

Burada hemen belirtelim ki bazı kalıpçılar derin çekilmiş parçayı çekilen derinlik ölçüsü, kesit ölçülerinden en küçüğüne eşit veya ondan daha büyük olan çekilmiş parçadır diye tanımlamaktadır. Fakat bu tanımlama genellikle yukarıda verilen tanımlama kadar tatminkar değildir.

ÇEKME KAVİSİ (YARIÇAP ) Kalıbın üst yüzeyi ile kalıp deliğinin yan yüzeyine teğet olan kavistir. Yani iş malzemesi bu kavis üzerinden gerçek şekil alır veya çekilir.

KONİK ÇEKME BOĞAZI : Özel biçimli konik bir boğaz olup bazen çekme kavisi yerine kullanılır.

FLANŞSIZ ÇEKİLMİŞ PARÇA : Eğer çekilen malzeme , dış kenarları çekme kavisini aşacak şekilde tamamen giriyorsa meydana gelen parçaya flanşsız çekilmiş parça denir.